Netcongestie is een woord dat de laatste jaren steeds vaker in het nieuws opduikt. Het klinkt technisch en ver van je bed, maar als je nadenkt over zonnepanelen, een warmtepomp of een laadpaal, kan het direct invloed hebben op je plannen. Wat is netcongestie precies, waar loop je tegenaan, en wat kun je nog wel doen als het net vol zit? Hier lees je hoe het zit.
Wat netcongestie eigenlijk betekent
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet vol zit. Op steeds meer plekken in Nederland kunnen netbeheerders niet meer garanderen dat er ruimte is om extra elektriciteit terug te leveren of extra af te nemen. Dat komt door de snelle toename van zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen en bedrijven die willen verduurzamen. Het net is niet ontworpen op zoveel gelijktijdige groei, en daardoor lopen sommige regio’s tegen de capaciteitsgrens aan.
Wat je daar concreet van merkt, hangt af van je situatie en je woonplaats. In sommige regio’s kun je nog gewoon aanmeldingen doen voor nieuwe installaties, in andere is de wachtlijst voor bijvoorbeeld het verzwaren van een aansluiting flink opgelopen.
Waar je concreet tegenaan loopt: aansluiting verzwaren
Het meest tastbare gevolg van netcongestie voor woningeigenaren zit in het verzwaren van de aansluiting. Wil je bijvoorbeeld van een 1-fase naar een 3-fase aansluiting, of een zwaardere aansluiting voor grotere apparatuur, dan moet de netbeheerder dat regelen. En op veel plekken zijn de wachttijden voor die aanpassingen momenteel fors, soms weken tot vele maanden.
Dat is een streep door mensen die dachten “nog even snel een laadpaal en een warmtepomp erbij zetten en dan zijn we klaar”. De installatie zelf kunnen we vaak snel doen, maar zonder de juiste aansluiting kunnen we de apparatuur niet aansluiten en in gebruik nemen. Voor wie langere planning nodig heeft, is dit een belangrijk punt om vooraf te weten.
Een misverstand: een warmtepomp gebruikt veel stroom
Vanwege netcongestie hoor je vaak het beeld: “als iedereen een warmtepomp neemt, ploft het net”. Dat klinkt logisch, want een warmtepomp draait op elektriciteit. Toch klopt dat beeld niet altijd. Wat we in de praktijk zien: een warmtepomp draait op 1-fase en vraagt in gebruik minder stroom dan mensen denken.
Sterker nog, als je optelt wat alle kleine apparaten in huis samen verbruiken (koelkast, wasmachine, verlichting, elektronica), dan gebruiken die op jaarbasis vaak meer stroom dan een warmtepomp. Een warmtepomp verbruikt namelijk zijn energie op een efficiënte manier: voor elke kilowattuur die hij verbruikt, levert hij drie tot vier keer zoveel warmte terug.
Dat betekent in de praktijk dat je voor een normale warmtepomp meestal geen zwaardere aansluiting nodig hebt. En als je nu een 1-fase aansluiting hebt en die geschikt is voor je huidige verbruik, kun je in veel gevallen zonder aanpassing een warmtepomp aansluiten. Dat is een geruststellend gegeven voor mensen die zich zorgen maken over lange wachttijden bij de netbeheerder.
Wanneer verzwaring wél nodig is
Er zijn wel situaties waarin je écht een zwaardere aansluiting nodig hebt, en waarbij je dus wel afhankelijk bent van de netbeheerder. Denk aan combinaties zoals:
- Een laadpaal én elektrisch koken op een oude 1-fase aansluiting
- Een grote warmtepomp voor een groot huis met een hoge warmtevraag
- Meerdere grote verbruikers samen: warmtepomp, laadpaal, en airco
- Een uitgebreid zonnepanelensysteem waarvoor je 3-fase wilt
In dat soort situaties is verzwaring vaak wel nodig, en dan kom je in de wachtrij van de netbeheerder terecht. Belangrijk om te weten voordat je een tijdslijn plant voor je verduurzaming.
Wat je nu wél kunt doen
Ook als netcongestie in je regio speelt, betekent dat niet dat je niets kunt. Er zijn genoeg stappen die je kunt zetten zonder dat je afhankelijk bent van een aansluiting-verzwaring:
Een warmtepomp plaatsen op je bestaande aansluiting. Zoals gezegd draait die op 1-fase en verbruikt hij minder dan mensen denken. Voor de meeste huishoudens is verzwaring niet nodig.
Een hybride warmtepomp installeren. Nog compacter in stroomverbruik, en je verlaagt fors op gas.
Een thuisbatterij plaatsen bij bestaande zonnepanelen. Je benut je eigen opwek beter en bent minder afhankelijk van teruglevering aan het net.
Zonnepanelen aanleggen zonder terugleveren. Er zijn omvormers die uitschakelen bij overschot, of die je opgewekte stroom direct in huis benutten.
Met deze opties kun je je verduurzamingsplan doorzetten zonder dat je afhankelijk bent van de wachttijd bij de netbeheerder.
Plan slim, informeer vooraf
Ga je verduurzamen, dan is het slim om vooraf even te informeren wat er in jouw regio speelt qua netcongestie. Niet omdat het je plannen tegenhoudt, maar omdat het je helpt om de juiste volgorde te kiezen. Wat kun je nu doen zonder aanpassing van je aansluiting, en wat is verstandig om vast in gang te zetten omdat het door de wachttijd langer duurt?
Een installateur die bekend is met de lokale situatie kan je hier goed bij helpen. Bij Bartels Installatie kijken we altijd mee wat er in jouw specifieke situatie kan, en welke stappen praktisch en tijdig haalbaar zijn.
Netcongestie is een reden om beter te plannen, geen reden om te wachten
Het net zit her en der vol, en dat vraagt om betere planning en soms wat geduld. Maar het is geen reden om je verduurzamingsplannen in de la te leggen. De meeste stappen die woningeigenaren willen zetten, zijn nog steeds mogelijk zonder dat je op de netbeheerder hoeft te wachten. En voor wie wel afhankelijk is van een aansluitingsverzwaring, geldt: hoe eerder je de aanvraag doet, hoe eerder je aan de beurt bent.
Denk je na over verduurzamen en vraag je je af wat in jouw situatie kan? Bekijk de mogelijkheden voor een thuisbatterij of lees meer over onze zonnepanelen om te zien wat er zonder verzwaring van je aansluiting mogelijk is.
