Airco’s staan bekend als zuinig, en dat zijn ze in principe ook. Maar toch krijgen we regelmatig mensen aan tafel die zeggen: mijn stroomrekening is meer omhoog gegaan dan ik had gedacht. Vaak is dat niet omdat de airco defect is of extreem veel verbruikt, maar omdat er iets in het gebruik of de opstelling zit dat het rendement omlaag haalt. Hier lees je waarom een airco soms meer stroom trekt dan je zou verwachten, en waarom hij tegelijkertijd nog steeds veel zuiniger is dan verwarmen met een cv-ketel.
Eerst even de basis: airco’s zijn zuinig
Voor we ingaan op waarom het toch tegen kan vallen, is het goed om de basis vast te houden: een moderne airco is een zeer efficiënt apparaat. Sterker nog, verwarmen met een airco is ongeveer twee keer zo zuinig als verwarmen met een cv-ketel op gas. Dat komt omdat een airco geen warmte opwekt, maar warmte verplaatst. En dat kost veel minder energie dan het verbranden van gas.
Wie een airco heeft en die ook in het tussenseizoen gebruikt om te verwarmen, ontdekt vaak dat hij daarmee flink bespaart op zijn gasverbruik. Voor die uren dat het buiten niet echt koud is maar wel wat frissig, is de airco een goedkoper alternatief dan de cv-ketel voluit laten draaien.
Reden 1: je gebruikt hem intensiever dan je denkt
De eerste reden dat mensen verrast worden door hun stroomverbruik: ze schatten hun eigen gebruik verkeerd in. Een airco die je “alleen ’s avonds even aanzet” blijkt bij nader inzien vier of vijf uur per dag te draaien, vaak meerdere maanden per jaar. Dat tikt aan, ook bij een zuinig apparaat.
Kom je uit een situatie waarin je nooit airco had, dan is elk verbruik dat de airco erbij brengt “extra”. Ook als het per uur weinig is, telt het over honderden uren wel op. Dat is geen probleem, maar wel een reden om je verwachtingen realistisch te houden. Een airco die veel gebruikt wordt, verbruikt meer dan een airco die zelden aan staat.
Reden 2: je vraagt te grote temperatuurverschillen
Dit is misschien wel de meest voorkomende oorzaak van tegenvallend verbruik. Als het buiten 30 graden is en je zet de airco op 18, dan moet hij een enorm temperatuurverschil overbruggen. Dat kost veel energie, en het is bovendien niet comfortabel. Je woning wordt onnodig koud, en je airco moet er onnodig hard voor werken.
Een gezond richtsnoer is: houd het temperatuurverschil met buiten binnen de tien graden. Is het 30 graden buiten, zet de airco dan op 22 of 23. Dat voelt aangenaam koel, terwijl de airco veel minder hoeft te leveren en zijn energieverbruik onder controle blijft. Iemand die de airco op 18 zet omdat “dan wordt het lekker koud”, stookt eigenlijk gewoon geld weg.
Reden 3: de airco staat op de verkeerde stand
Een andere onverwachte oorzaak: de airco staat op verwarmen in plaats van koelen. Klinkt gek, maar het gebeurt. Vooral bij airco’s die zowel kunnen verwarmen als koelen (en dat zijn er tegenwoordig veel) is het niet altijd duidelijk in welke stand hij precies staat. Kom je van het tussenseizoen waarin je hem gebruikte om te verwarmen, en zet je hem in de zomer aan zonder de instelling te veranderen, dan blaast hij warme lucht rond terwijl je juist koelte verwacht.
Het resultaat: de airco draait, maar het wordt niet koeler. Je zet hem harder, of laat hem langer draaien, in de hoop dat het verbetert. Ondertussen loopt het verbruik op zonder dat je krijgt wat je wilt. Check dus of hij op “cool” of “heat” staat, en niet op “auto” als je specifiek wilt koelen. Bij een multisplit is het bovendien belangrijk dat alle binnenunits op dezelfde stand staan, anders werken ze elkaar tegen.
Reden 4: de instellingen zijn niet geoptimaliseerd
Airco’s hebben tegenwoordig veel meer instellingen dan alleen “aan” en “temperatuur”. Ventilatiestand, luchtrichting, silent mode, eco stand, verwarmen versus koelen, timerinstellingen: allemaal dingen die invloed hebben op het rendement. Wie de airco alleen aan zet en op temperatuur draait, gebruikt vaak niet de optimale instellingen voor zijn situatie.
Bijvoorbeeld: als je de ventilatiestand op de laagste stand zet omdat je het geluid vervelend vindt, moet de airco langer werken om dezelfde koeling te leveren. Zet de ventilatie eerst op een hogere stand om snel de gewenste temperatuur te bereiken, en schakel daarna terug. Dat is efficiënter dan hem uren op de laagste stand door te laten draaien.
Reden 5: achterstallig onderhoud
Een airco die niet is onderhouden verliest efficiëntie. Vuile filters, een vervuilde warmtewisselaar, of een verstopte condensafvoer zorgen ervoor dat de airco harder moet werken voor hetzelfde resultaat. Dat merk je niet meteen aan het comfort, maar wel op de rekening.
Regelmatige controle van de filters en periodiek professioneel onderhoud houden je airco op peil. Ga uit van eens per twee jaar bij gemiddeld gebruik, en eens per jaar als je hem ook intensief gebruikt om te verwarmen. Zonder dat onderhoud verlies je gaandeweg rendement zonder dat je merkt waarom.
Airco met hybride opstelling: nog slimmer
Er is een combinatie die we in de praktijk steeds vaker adviseren, vooral voor huishoudens die hun airco ook in het tussenseizoen willen gebruiken om te verwarmen: een airco naast een hybride warmtepompopstelling in plaats van een cv-ketel. Bij die combinatie neemt de warmtepomp het grootste deel van je jaarlijkse warmtebehoefte over, en gebruik je de airco voor koelen én het gerichte bijverwarmen van specifieke ruimtes.
Dat is meestal veel voordeliger dan de gasketel op vollast te laten draaien. Je gebruikt elektrische verwarming op de momenten dat het rendement hoog is, en spaart gas voor de momenten dat het echt nodig is. In combinatie met zonnepanelen wordt het verhaal nog interessanter, want dan verwarm je deels op je eigen opgewekte stroom.
Wat je kunt doen om je verbruik onder controle te houden
Als je merkt dat je airco meer stroom verbruikt dan je zou verwachten, zijn er een paar dingen om na te lopen:
- Zet de airco niet op een lage temperatuur die veel afwijkt van buiten (houd maximaal 10 graden verschil aan)
- Controleer of hij op de juiste stand staat: cool of heat, niet allebei door elkaar
- Zorg dat filters schoon zijn en dat er tijdig onderhoud is uitgevoerd
- Gebruik ventilatiestanden slim: hard bij het opstarten, terug als je op temperatuur bent
- Overweeg om bij multisplit-systemen alle units op dezelfde modus te zetten
Met deze punten haal je vrijwel altijd wat verbruik eruit zonder dat je aan comfort inlevert.
Zuinig apparaat, slim gebruik nodig
Een airco is een zuinig apparaat, maar hoe je hem gebruikt maakt uit. Onnodige temperatuursprongen, verkeerde instellingen of achterstallig onderhoud kunnen je verbruik onnodig omhoog jagen. Andersom: gebruik je hem verstandig, dan is hij vaak veel efficiënter dan mensen denken, en zeker efficiënter dan een cv-ketel als je hem ook voor verwarmen inzet.
Twijfel je of jouw airco goed staat afgesteld? Plan onderhoud aan je airco of bekijk de mogelijkheden als je toe bent aan een nieuwe airco.
