Op verjaardagen en bij de koffieautomaat hoor je het regelmatig: “Een warmtepomp klinkt leuk, maar in de praktijk is het altijd duurder dan gewoon gas”. En je hoort ook het tegenovergestelde: “Met een warmtepomp bespaar je gegarandeerd geld”. Wie heeft er nu gelijk? De eerlijke waarheid: geen van beide, want het hangt van je situatie af. Er zijn woningen waar een warmtepomp echt duurder uitkomt dan gas, en er zijn woningen waar hij aanzienlijk voordeliger is. Het verschil zit hem in één belangrijk detail.
Het draait om je afgiftesysteem
Of een warmtepomp voordelig is of niet, hangt vooral af van hoe je woning de warmte afgeeft. Een cv-ketel werkt op hoge temperatuur en kan probleemloos radiatoren van 70 of 80 graden voeden. Een warmtepomp werkt op lage temperatuur en levert het meeste rendement bij aanvoertemperaturen rond de 35 graden.
Dat betekent dat het afgiftesysteem, dus radiatoren, vloerverwarming, of lagetemperatuur-convectoren, bepaalt of de warmtepomp zijn werk goed kan doen. Klopt de match tussen warmtepomp en afgiftesysteem, dan draait hij efficiënt en is hij voordelig. Klopt de match niet, dan moet de warmtepomp zo hard werken dat de besparing verdwijnt.
Wanneer een warmtepomp duurder uitpakt
In een oud huis met alleen traditionele radiatoren en beperkte isolatie is een cv-ketel vaak nog steeds de meest efficiënte keuze. De radiatoren zijn ontworpen om op hoge temperatuur te draaien, en een warmtepomp die die temperaturen zou moeten leveren, komt in een gebied waar het rendement flink zakt.
Concreet: bij een aanvoertemperatuur van 60 graden of hoger, wat je met oude radiatoren vaak nodig hebt, moet een warmtepomp veel elektriciteit gebruiken om de gewenste warmte te leveren. Op zo’n moment is de verhouding tussen stroomverbruik en warmteopbrengst zo scheef dat een cv-ketel op gas simpelweg goedkoper is in gebruik. Niet omdat de techniek slechter is, maar omdat het systeem niet past bij de woning.
In dat soort woningen is de conclusie eerlijk: een volledige warmtepomp is nu geen slimme keuze. Dan is een hybride opstelling vaak wel logisch, waarbij de warmtepomp een deel van het werk doet en de cv-ketel bijspringt op momenten dat het rendement van de warmtepomp te laag zou worden.
Wanneer een warmtepomp juist voordeliger is
Heb je vloerverwarming, of lagetemperatuur-convectoren die kunnen werken op 35 tot 45 graden, dan verandert het verhaal. In die situatie draait een warmtepomp op zijn ideale werkgebied. Hij hoeft niet hard te werken om je woning warm te krijgen, en het rendement is hoog.
Voor elke kilowattuur elektriciteit die een warmtepomp verbruikt, levert hij drie tot vier kilowatt aan warmte terug (afhankelijk van omstandigheden en type). Dat is een verhouding waar een cv-ketel niet mee kan concurreren. Als je woning geschikt is, ligt je verbruik in kilowattuur zoveel lager dan wat je aan gas zou stoken, dat de warmtepomp per saldo goedkoper uitkomt.
Daarnaast neemt de kostenbalans richting de toekomst steeds verder toe in het voordeel van elektriciteit. De gasprijs staat onder druk door heffingen en beleid, terwijl elektriciteit vooral goedkoper wordt als je je eigen opwek benut. Wie nu een goed passend systeem plaatst, profiteert daar de komende jaren van.
De grote middengroep: hybride
Voor veel woningen die tussen oud en modern in zitten, is hybride de logische middenweg. Je hebt bijvoorbeeld nog radiatoren, maar wel goede isolatie, of vloerverwarming beneden en radiatoren boven. In zo’n situatie kan een warmtepomp een groot deel van het jaar het werk doen op momenten dat het rendabel is, en springt de cv-ketel bij als het echt koud wordt of als er veel warm water nodig is.
Zo krijg je het beste van beide werelden: de besparing van een warmtepomp op de dagen dat hij goed werkt, en de zekerheid van gas op de dagen dat dat efficiënter is. Voor een grote groep bestaande woningen is dit in de praktijk vaak de meest voordelige keuze.
Wat je zelf kunt inschatten
Voordat je concludeert dat een warmtepomp niet bij je huis past (of juist wel), zijn er een paar vragen die helpen om een eerste inschatting te maken:
- Wat voor afgiftesysteem heb je: radiatoren, vloerverwarming, of een mix?
- Hoe goed is je woning geïsoleerd, vooral het dak en de ramen?
- Op welke aanvoertemperatuur draait je cv-ketel nu ongeveer?
- Wat is je huidige gas- en stroomverbruik per jaar?
Deze informatie geeft een installateur genoeg om onderbouwd te zeggen of een warmtepomp bij jouw woning voordeliger of duurder uitpakt dan doorstoken op gas. Dat is een reëel gesprek in plaats van een aanname op basis van de gemiddelde woning.
De juiste vraag stellen
Of een warmtepomp altijd duurder is dan gas, is eigenlijk niet de goede vraag. De juiste vraag is: past een warmtepomp bij mijn woning en mijn afgiftesysteem? Als het antwoord ja is, ben je in de meeste gevallen goedkoper uit dan met gas. Is het antwoord nee, dan is een cv-ketel of een hybride opstelling waarschijnlijk de betere keuze. Het hangt niet af van marketing of van wat de buren doen, maar van of je systeem en je woning bij elkaar passen.
Wil je weten wat voor jouw woning de meest voordelige keuze is? Bekijk onze aanpak voor warmtepompen of vraag een offerte voor een hybride warmtepomp aan.
