Als je zonnepanelen laat installeren of je systeem wilt uitbreiden met een thuisbatterij, krijg je al snel de vraag: 1-fase of 3-fase omvormer? Voor veel mensen klinkt dat als een technisch detail waar de installateur wel iets van zal vinden. Toch is dit een keuze die op termijn financieel verschil gaat maken. Hier lees je waarom.
Waar zit het verschil tussen 1-fase en 3-fase?
Het verschil zit in hoe de omvormer de opgewekte stroom terugvoert naar je woning en het net. Een 1-fase omvormer zet alle stroom op één van de drie fasen in je meterkast. Een 3-fase omvormer verdeelt de stroom gelijkmatig over alle drie de fasen.
In de praktijk merk je daar in eerste instantie weinig van. Je panelen wekken op, de stroom gaat je huis in of het net op, en je rekening klopt aan het eind van het jaar. Op dit moment maakt het voor je afrekening niet uit of die stroom over één of drie fasen verdeeld wordt. En precies daar gaat het de komende jaren veranderen.
De verwachte overstap naar afrekenen per fase
Er wordt al langer over gesproken, en de verwachting is dat er ergens vóór 2030 wordt overgestapt op afrekenen per fase. Dat betekent: per fase wordt gekeken hoeveel je opwekt en hoeveel je verbruikt. Het saldo wordt niet meer over je hele aansluiting opgeteld.
Wat betekent dat in de praktijk? Stel: je 1-fase omvormer voert alle opgewekte stroom op fase 1 terug. Op fase 2 en 3 verbruik je stroom voor bijvoorbeeld je inductiekookplaat en je warmtepomp. Onder het huidige systeem wordt dat tegen elkaar weggestreept. Maar als er per fase wordt afgerekend, betaal je voor het verbruik op fase 2 en 3, terwijl je opwek op fase 1 minder waard wordt.
Bij een 3-fase omvormer speelt dat probleem niet. De opgewekte stroom wordt gelijkmatig over alle drie de fasen verdeeld, waardoor je op elke fase opwek én verbruik hebt en het saldo per fase gunstiger uitpakt.
Future ready: kies voor de lange termijn
Op dit moment wordt er nog niet per fase afgerekend, en merk je dus weinig van het verschil. Maar een omvormer plaats je voor minimaal tien tot vijftien jaar. In die periode is de kans groot dat er wel per fase wordt afgerekend, en dan zit je vast aan de keuze die je nu maakt.
Een 3-fase omvormer is in dat opzicht future ready. Je betaalt nu iets meer voor de aanschaf, maar je hebt geen last van de overgang als die er straks komt. Je systeem is voorbereid op de nieuwe rekenmethode, en je hoeft niet alsnog je omvormer te vervangen omdat de oude niet meer voldoet.
Gelijkmatige belasting van je installatie
Naast het toekomstgerichte argument is er ook een praktische reden om voor 3-fase te kiezen. Door de stroom over alle drie de fasen te verdelen, krijg je een gelijkmatigere belasting van je installatie. Dat is gunstig voor de levensduur van componenten en voorkomt dat één fase zwaarder belast wordt dan de andere twee.
Vooral als je meerdere grote verbruikers hebt of erbij krijgt, zoals een warmtepomp, een laadpaal of een thuisbatterij, is een gebalanceerde belasting prettig. Je voorkomt dat één fase aan zijn limiet komt terwijl de andere twee nog ruimte hebben.
Wanneer is 1-fase nog logisch?
Voor kleinere systemen met een beperkt aantal panelen kan een 1-fase omvormer nog steeds een prima keuze zijn. Heb je een woning met een 1-fase aansluiting en geen plannen om die op te waarderen, dan is een 3-fase omvormer ook niet de meest logische investering.
Maar zodra je systeem groter wordt, of je weet dat je in de komende jaren toch al naar 3-fase moet vanwege een laadpaal of warmtepomp, dan is het verstandig om die stap meteen mee te nemen. Eenmaal aanleggen is altijd goedkoper dan later alsnog moeten aanpassen.
Een keuze voor nu en later
De keuze tussen 1-fase en 3-fase lijkt klein, maar werkt door tot ver in de toekomst. Met een 3-fase omvormer leg je een basis die past bij de manier waarop we straks waarschijnlijk afrekenen, en bij een woning die steeds meer elektrisch verbruikt. Voor wie nu kiest voor zonnepanelen of een thuisbatterij, is het dus een keuze die je meeneemt in de bredere planning van je installatie.
Twijfel je wat bij jouw situatie past? Lees meer over 1-fase en 3-fase omvormers of bekijk de mogelijkheden van een thuisbatterij.